Skip to main content

Czasem wystarczy wyjść ze szkoły i zatrzymać się przy tablicy, którą uczniowie mijają codziennie. Czyje nazwisko na niej widnieje? Dlaczego ktoś uznał, że warto o tej osobie pamiętać? Podpisana przez prezydenta ustawa o wychowaniu patriotycznym, zainicjowana przez PSL, wprowadza obowiązek organizowania szkolnych wyjść i wycieczek. Rząd ma przygotować program ich dofinansowania.

– Ustawa PSL o wychowaniu patriotycznym da młodym więcej wiedzy o historii, miejscach pamięci, bezpieczeństwie i odpowiedzialności za państwo – podkreślił Władysław Kosiniak-Kamysz.

Sejm uchwalił ustawę 18 września, a 22 października uwzględnił część poprawek Senatu. 13 listopada 2026 r. ustawę podpisał prezydent Karol Nawrocki. Najważniejszy sprawdzian ustawy odbędzie się na trasie szkolnej wycieczki.

Czy klasa będzie mogła pojechać?

Od 1 września 2027 r. szkoły podstawowe i ponadpodstawowe będą miały obowiązek organizować takie wyjścia lub wycieczki co najmniej raz w cyklu kształcenia. Uczniowie odwiedzą miejsce pamięci lub miejsce związane z polskimi tradycjami wolnościowymi bądź dziedzictwem narodowym, a także jednostkę wojskową lub przedsiębiorstwo. W jednostce będą mogli zapytać żołnierzy, jak wygląda ich codzienna służba. W lokalnym zakładzie mogą zobaczyć, jak praca kilku pokoleń zmieniła ich miejscowość.

Czasem o tym, czy klasa pojedzie, rozstrzyga cena autokaru. Od zasad rządowego programu dofinansowania będzie zależało, czy szkoła w małej gminie będzie miała podobne możliwości zorganizowania wyjazdu jak szkoła w dużym mieście.

Kto jeszcze pamięta ten dom?

Uczniowie mogą wrócić z wycieczki z pytaniem, na które odpowiedź znają ich sąsiedzi. Wystarczy dawne zdjęcie ulicy, żeby zacząć rozmowę. Gdzie stał ten budynek? Kto w nim mieszkał? Z nagrań i fotografii może powstać lokalna wystawa. Może ktoś rozpozna na niej własny dom i dopowie historię, której dotąd nikt nie zapisał.

Takie inicjatywy będzie mógł wspierać Program Kościuszkowski, który poprowadzi Instytut im. Wincentego Witosa. Samorządy, samorządowe instytucje kultury i organizacje pozarządowe będą mogły ubiegać się o dofinansowanie m.in. wystaw, obchodów rocznic i cyfryzacji zbiorów.

Czego można się nauczyć na własnej ulicy?

Dwoje sąsiadów może pamiętać to samo wydarzenie zupełnie inaczej. Kiedy uczniowie przygotowują wystawę, uczą się dopytywać, sprawdzać źródła i wspólnie decydować, jak uczciwie przedstawić obie relacje. Te same umiejętności przydadzą im się, gdy różnice będą dotyczyć języka, religii czy obyczajów.

W świecie, w którym ludzie z różnych kultur uczą się i pracują razem, warto wiedzieć, skąd się jest, i umieć współpracować z ludźmi, którzy wyrośli w innych tradycjach. Socjologowie mówią o pomostowym kapitale społecznym, czyli więziach i zaufaniu, które pozwalają współpracować ludziom z różnych środowisk. Dobra lekcja patriotyzmu może zacząć się od pytania „Co nas łączy z tym miejscem?”. Przy wspólnej pracy nad wystawą pojawia się następne, równie ważne pytanie. Co możemy razem dla niego zrobić?

Po co złożyliśmy ten projekt

Złożyliśmy ten projekt, żeby młodzi ludzie mogli poznać swoje korzenie i sami zdecydować, co z tego dziedzictwa przekażą dalej.

Może za kilkadziesiąt lat przy rodzinnym stole ktoś zapyta dzisiejszych uczniów, jak to było kiedyś. I usłyszy również o tym, co oni sami zrobili dla miejsca, które nazywają domem.