Polska energetyka szybko się zmienia. Przybywa odnawialnych źródeł energii, magazynów energii i nowych inwestycji, a energia elektryczna trafia do sieci z coraz większej liczby źródeł. To dobra wiadomość, ale również nowe wyzwanie: im bardziej złożony system, tym trudniej bezpiecznie nim zarządzać. Ministerstwo Energii, kierowane przez Miłosza Motykę, przygotowało nowe przepisy, które mają zapewnić operatorom dostęp do dokładniejszych danych, usprawnić funkcjonowanie cyfrowego rynku energii i ograniczyć ryzyko zakłóceń.
Projekt nowelizacji Prawa energetycznego został skierowany do konsultacji publicznych. Za technicznym językiem przepisów kryje się bardzo konkretna zasada: operator musi wiedzieć, co dzieje się w sieci, zanim pojawi się problem.
Więcej źródeł. Więcej danych. Bezpieczniejsza sieć
Polski system elektroenergetyczny wygląda dziś zupełnie inaczej niż jeszcze kilkanaście lat temu. Obok dużych elektrowni funkcjonują farmy wiatrowe, instalacje fotowoltaiczne, inne rozproszone źródła energii oraz magazyny energii.
Im więcej różnych źródeł pracuje w systemie, tym większe znaczenie mają szybki przepływ informacji i dostęp do dokładnych danych.
Dlatego nowe przepisy przewidują obowiązek przekazywania operatorom danych czasu rzeczywistego, danych grafikowych oraz danych strukturalnych. Mają one zapewnić pełniejszy obraz bieżącej pracy źródeł wytwórczych i magazynów energii.
Cel jest konkretny: skuteczniej bilansować system, szybciej reagować na zmiany i ograniczać ryzyko zakłóceń.
Nowe rozwiązania mają także zapobiegać sytuacjom, w których wytwórca nagle wstrzymuje lub wznawia dostarczanie energii bez wcześniejszego przekazania odpowiedniej informacji właściwemu operatorowi.
W przypadku rażącego naruszenia obowiązku przekazywania danych możliwe będzie ograniczenie albo wstrzymanie świadczenia usług przesyłania lub dystrybucji energii dla danej instalacji na okres nie dłuższy niż 24 godziny.
Nowoczesna energetyka potrzebuje nie tylko megawatów. Potrzebuje również informacji.
CSIRE. Cyfrowy kręgosłup rynku energii
Drugim filarem zmian jest Centralny System Informacji Rynku Energii, czyli CSIRE.
Za tym technicznym skrótem kryje się jeden z najważniejszych elementów cyfryzacji rynku energii. System ma usprawnić wymianę informacji pomiędzy uczestnikami rynku oraz przyspieszyć takie procesy jak zmiana sprzedawcy energii elektrycznej czy rozliczenia.
Dla odbiorców oznacza to docelowo prostszy, szybszy i bardziej uporządkowany rynek.
Ministerstwo Energii przygotowuje również rozwiązania na wypadek wystąpienia problemów technicznych. Projekt przewiduje obowiązek opracowania planów działania na wypadek zakłóceń w funkcjonowaniu CSIRE oraz systemów z nim współpracujących.
Doprecyzowane mają zostać także zasady prowadzenia rozliczeń w przypadku czasowej niedostępności systemów, obowiązki informacyjne oraz sposób późniejszego korygowania danych.
System informatyczny może mieć awarię. Rynek energii nie może stanąć.
Cyfryzacja bez biurokratycznego automatu
Projekt uwzględnia również sytuację podmiotów, które z przyczyn technicznych lub organizacyjnych nie zdążą w pierwotnym terminie zrealizować obowiązków związanych z CSIRE.
Prezes Urzędu Regulacji Energetyki będzie mógł odstąpić od nałożenia kary, jeżeli proces integracji zostanie zakończony najpóźniej do 19 kwietnia 2027 roku.
To rozwiązanie łączy konsekwentne wdrażanie nowego systemu z pragmatycznym podejściem do rzeczywistych problemów technicznych i organizacyjnych.
Zmiany obejmują także liczniki zdalnego odczytu. W uzasadnionych i odpowiednio udokumentowanych przypadkach będzie można odstąpić od ich instalowania na stacjach transformatorowych, jeżeli okaże się to niemożliwe z przyczyn technicznych lub prawnych albo nieuzasadnione ekonomicznie.
Mniej dokumentów. Prostsze rozliczenia
Nowelizacja ma również ograniczyć zbędne obciążenia administracyjne.
Zmieni się model rozliczeń za realizację płatnych stopni zasilania. Rozliczenia będą prowadzone bezpośrednio pomiędzy operatorem systemu dystrybucyjnego a odbiorcą.
W praktyce oznacza to mniej dokumentów księgowych i prostszy proces wypłaty wynagrodzenia za zastosowanie się do ograniczeń w poborze energii elektrycznej.
Nowoczesne państwo to nie tylko nowe technologie. To również prostsze zasady.
Sieć musi nadążyć za zmianami
Polska energetyka przechodzi jedną z największych transformacji od dziesięcioleci. Rozwijają się odnawialne źródła energii i magazyny energii, modernizowane są sieci, a przed Polską kolejne duże inwestycje energetyczne.
Nowych źródeł energii nie wystarczy jednak tylko wybudować. Potrzebny jest również system, który pozwoli bezpiecznie i sprawnie nimi zarządzać.
Dlatego przygotowane przez Ministerstwo Energii przepisy koncentrują się na trzech kluczowych elementach: informacji, cyfryzacji i bezpieczeństwie.
Operatorzy mają otrzymywać dokładniejsze i bardziej aktualne dane. CSIRE ma usprawnić funkcjonowanie rynku, który jednocześnie powinien być przygotowany na sytuację, gdy system informatyczny stanie się czasowo niedostępny. Tam, gdzie jest to możliwe, procedury mają zostać uproszczone.
Projekt został skierowany do konsultacji publicznych. Rozpoczęły się one 6 sierpnia, a termin przedstawiania stanowisk upływa 13 sierpnia.
Energetyka przyspiesza. Teraz polska sieć musi za nią nadążyć.
